theme wordpress
مشاهیر

در وصف بایزید بسطامی بخش 4

في وصفی

ای بديع الصفة! از خود بیرون آی، که ذرات وجود همه تویی، تو از ذره بیرون شو، تا بزبان بی زبانی بی علت دویی در هر مشهدی (أنا الله) گویی، ای صافی نظر! اگر از حادثه قبض و بسط بگذری، بی ترقی بی تلوین احکام حق را بی خود و با خود ببینی. اگر مهد قدمی در صورت آدم کیستی ؟ اگر جان عالمی، بی عالم چیستی؟ رسوم هاذوزیان (؟) عشق بگذار، که بر دروازۂ ازل جمله حکیمان فلک پیمای، خریطه و انبان (هذا ربی) انداخته. اگر صاحب دیده ئی، شرط طمس کجاست؟ و اگر در عین وحدتی، صورت امر چراست؟ درین تنگ میدان نقوش مزورنویسان فلک (مموه) شدند. تو سیر در مکان چه کنی؟

ای شاه باز طارم قدم! با پرندگان عناصر در اطوار زمان چه پری؟ خطی بدایرۂ حدث درکش، در دم وقتی مسرمد در لامکان بی تخیل جهات حق را بصدهزار صفات ببینی. اگر بمانی، محل بقاست. اگر نمانی، حقیقت فناست. از فنا و بقا بگذر، تا جان همه جانان شود صورت قلت و کثرت با محال خامان. یکی از بایزید پرسید که چیزی که عارف را از حق حجاب کند؟) گفت: ای مسکین! آنکس که حق حجاب او باشد، او را چیزی حجاب کند. حق حجاب نیست.)

قال: بدین حديث آن خواهد که حق نگه دارنده عارف است بذات خود، که بچیزی دون او محجوب باشد. و آنگه باشد که عارف مشاهد ذات باشد. حقیقت این سخن در توحید آنست که چون حق عارف را منع کند از مشاهده خویش، حق حجاب او باشد، زیرا که امتناع او از مطالعه حدث قدم را حجاب حدث است بهتر گويد – عليه السلام – که حجاب او نور اوست، و نور او صفاتست، و صفات او ذات خودبخود متحجب) چون عارف در درک نکره اندازد، آنرا که نقاد بصر در حقیقت توحید قایم است، در مشاهدة وجود حق بسی حق را بیند، که ندانند که آن مكرست. حیران کند تحقيق تنزیه را مشاهده بدهد حق عبودیت را، از وصول حقیقت منع کند، حق قدس ربوبیت را. اگر از دیوار ازل برتر آیی و از مهمه (؟) ابد بگذری، بی ازل و ابد بچشم عدم عدم را ببینی. عدم حجاب نكره قهرست. اگر در این پرده بگذری، بزمين (لاشرقية و لاغربية) از هواء هویت سایۂ عنقاء قدم بینی. اگر از آفتاب تجلی وحدت در آن سایه گریزی، از حجاب افعال به حجاب صفت رسیدی، در کنه بیکنه غرق گردی، از حجاب جاوید بیرون نیایی.

ای سیمرغ وحدت سرای! در آتش هوای کبریا چون پری، که جناج آزال و آباد از مرغ ربوبیت بگسیخت، و از احجار طوارق منجنیق شوامخ قاف قدم اسد (؟) خامه قدر بگریخت.

یکی پیش بایزید بر خواند که (آن بطش ربک لشدید) گفت: (بطش من از بطش او سخت تر است.)

قال: خبر داد از فراخنای کرم حق و رحمت و شفقت او بر بندگان، و از تنگی و ناتمامی بشریت خویش. در (ان الله يغفر الذنوب جميعا) بنگر و در (خلق الانسان ضعيفة ). حق خبرداد درین حدیث از بخل ایشان و قلت رحم بر مجرم. گفت (قل لو أنتم تملكون خزاین رحمة ربي اذا لامسکتم خشية الانفاق) نیز عجب نیست که حق عارف بیش استیفا کند که حق خویش، چون حق خود جوید، تجلی بدو کند. و چون حق عارف خواهد، تجلی بقهر کند. اینست سر (من أهان لي وليا، فقط بارزنی بالمحاربة) ای بایزید اگر اتصاف کل بودی، بعين كل بطنین یک رنگ بودی، و در عین وحدت جمع جمع را در عین جمع دو بنمودی. صدر جان جان بمنقار ازل بشکاف، تا طیر وحدت دانه آنائیت از کام نیستی بستاند، ودرروی دریاء مسرمد صمدیت ایت (کل من عليهافان) بر خواند.

ابوموسی گوید که (احمد حرب حصیری به ابویزید فرستاد، گفت: می خواهم که شب برین نماز کنی. پیغام فرستاد که عبادت اهل آسمان و زمین جمع کردم، و در بالش نهادم و آن بالش را زیر سر نهادم)

قال: در این سخن اشارت کند که معنی جانم از رسوم بتحقيق رسید، و از معاملت بحال، و از عبادت بمراقبه، و از مراقبه به مشاهده، و از مشاهده بمعرفت و از معرفت بمحبت و از محبت بتجرید. چون بنهایت تجرید رسید، در رؤیت قدم در قدم از رسم عدم فنا شد. عبادت اهل کون با کون در سطوات عظمت حق – جل جلاله متلاشی دید. جمله وجودش از صورت عبودیت مشاهده ربوبیت گشت. صورتش از نوافل بیاسود. سر طه (ما أنزلنا علیک) بر خوان. بعد از آنک خواجه (قاب قوسین) در عبادت قدمهاء گرانمایه رنجانید، گفتندش (علم أن سيكون منکم مرضی)

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن